W najnowszym numerze czasopisma “Cell - Stem Cell” Anne McLaren z brytyjskiego Gurdon Institute of Cancer w przeglądowej pracy pokazuje spojrzenie naukowca na kontrowersje wokół komórek macierzystych i pisze o konieczności dokształcania się naukowców w zakresie bioetyki i edukowania społeczeństwa odnośnie prowadzonych prac, w szczególności dotyczących komórek macierzystych.
Badania na komórkach macierzystych rozpoczęły się 50 lat temu, gdy Leroy Stevens zauważył, że niektóre myszy rozwijają nieustannie nowotwór jąder. Po kilku latach pracy udało mu się wyizolować i utrzymać w kulturze in vitro mysie embrionalne komórki nowotworowe. Metoda ta do dzisiaj służy do otrzymywania pokoleń myszy z wyłączonym jakimś genem w celach badawczych.
Jednak to praca Jamie Thomson’a w 1998 roku wywołała sporo kontrowersji na całym świecie - wyizolował on bowiem ludzkie embrionalne komórki macierzyste (hESC - ang. human embryonic stem cells). I od razu pojawiły sie głosy sprzeciwu i zarzuty pod adresem naukowców o brak norm etycznych związanych z tego typu badaniami.
Od tej chwili wiele państw uchwaliło najróżniejsze ustawy i przepisy regulujące pozyskiwanie i badania na hESC. Wykorzystanie tych komórek do tzw. klonowania reprodukcyjnego zostało surowo potępione i zakazane jednogłośnie na całym świecie, nie tylko na forum Organizacji Narodów Zjednoczonych. Niemniej kontrowersji budzi klonowanie terapeutyczne, gdyż pozyskanie embrionalnych komórek macierzystych, mających ogromny potencjał rozwojowy i będących nadzieją medycyny regeneracyjnej, wiąże się z koniecznością zniszczenia embrionów.
Anne McLaren próbuje spojrzeć na etykę badań na komórkach macierzystych w trojaki sposób. Rozróżnia ona etykę osobistą, etykę badań naukowych i etykę społeczną. Ta pierwsza wiąże się z postępowaniem naukowca jako człowieka, niezależnie od tego, że prowadzi badania. Etyka badań naukowych związana jest ściśle z prowadzonymi pracami eksperymentalnymi. Niektórzy naukowcy wykorzystujący w swoich badaniach ludzkie embriony traktują je, jak sami przyznawali w rozmowie z autorką, jako coś specjalnego, gdyż były to ludzkie embriony. Dlatego nie chcieli poświęcać ich na jakieś nic nieznaczące badania. Jednak zdaniem Anne Mclaren, biolodzy nie przywiązują zbytnio wagi do pytania o to, kiedy zaczyna się życie, gdyż dla nich życie to jedno trwające continuum i takie pytanie nie ma sensu. Pytanie to, ich zdaniem, jest skierowane bardziej do filozofów i polityków. Natomiast trzeci rodzaj etyki, zdaniem autorki, dotyczy społecznych aspektów badań na komórkach macierzystych, które zawsze należy brać pod uwagę. Komórki macierzyste to także kontrowersje związane z (dobrowolnym, ale i za opłatą) oddawaniem przez kobiety oocytów do badań, z tworzeniem organizmów chimerowych np. ludzko-zwierzęcych, z klonowaniem, z dojrzewaniem ludzkich komórek rozrodczych w organizmach zwierzęcych, by później użyć je do wyprodukowania embrionów.
W podsumowaniu Anne McLaren jeszcze raz podkreśla, że naukowcy nie są etykami i każdy z nich ma prawo do własnej opinii na temat, czy badania na komórkach macierzystych są etyczne czy nie. Podobnie jak każdy członek społeczeństwa ma prawo do własnego zdania. Jednak, zdaniem autorki, naukowcy powinni umieć wyjaśniać społeczeństwu, w jakim celu prowadzą badania, powinni rozmawiać z różnymi grupami społecznymi - Kościołem, w szkołach, z kobietami i edukować społeczeństwo, gdyż w przeciwnym wypadku grozi to odrzuceniem badań, których przecież nadrzędnym celem jest ich możliwość praktycznego wykorzystania ku ogólnemu pożytkowi.
hlbiotech
źródło: Cell - Stem Cell
———————————
Oryginalna publikacja: Anne McLaren, “A Scientist’s View of the Ethics of Human Embryonic Stem Cell Research”, Cell Stem Cell, Vol 1, 23-26, 07 June 2007, DOI 10.1016/j.stem.2007.05.003
